चलचित्र जुना,एक व्यथा – कुप्रथाविरुद्ध साहसिक संघर्ष

खगेन्द्र अबस्थि  काठमाडौं । नेपाली समाजमा महिलाका अधिकार र सुरक्षा सन्देशको अभाव कहिल्यै कम भएको छैन। इतिहासका धेरै पाटोमा महिला हिंसा, बाल विवाह, अनमेल विवाह, बहुविवाह जस्ता समस्याहरू चुनौतीका रूपमा रहेका छन्। यी समस्याहरूलाई मध्यनजर गर्दै ‘जुनाः एक व्यथा’ फिल्म बनाइएको हो, जसले नेपाली समाजमा प्रचलित कुप्रथाहरूको खण्डन गर्दै परिवर्तनको सन्देश दिन्छ।

‘जुनाः एक व्यथा’ फिल्मले जुनाको माध्यमबाट सुदुरपश्चिम र कर्णालीका महिलाहरूको समस्यामा बडो साहसिक कदम चालिएको छ। फिल्मले सुत्केरीको बेलामा उपचार नपाएर मृत्युको मुखमा पुगेकी महिलाको वास्तविक जीवनको घटना प्रस्तुत गर्दै यस समस्यामा बिसेस कदम चाल्नुपर्ने देखाउँछ। सुत्केरी महिलाको अवस्था र उनको उपचारका बारेमा सधैं अनदेखी हुने समस्याहरूलाई चित्रित गर्दै फिल्मले दर्शकलाई जागरूक बनाउन प्रयास गरेको छ।

यस फिल्मको प्रमुख विषय महिला हिंसा र बाल विवाहमा आधारित छ। यद्यपि, फिल्मले महिला अधिकारको संघर्षको विषयलाई धेरै गहिरो र वास्तविक ढंगले प्रस्तुत गरेको छ, जसले नेपाली समाजका धरोहर भएका कुप्रथाहरूको पराधीनतासँग जुद्ने अवसर दिन्छ।

नेपालमा बाल विवाहको प्रथा सदीौंदेखि चलिरहेको छ। यस प्रथाले खासगरी सुदुरपश्चिम र पहाडी क्षेत्रका महिलाहरूको जीवनमा कठोर प्रभाव पारेको छ। बाल्यावस्थामा विवाह गरेपछि महिलाले शिक्षा, स्वास्थ्य, र व्यक्तिगत विकासका अवसरहरू गुमाउँछन्। साथै, बाल विवाहका कारण महिलाहरू मानसिक र शारीरिक रूपमा विकृत हुने जोखिममा पर्छन्। फिल्म ‘जुनाः एक व्यथा’ ले यही सन्देशलाई पुरा गर्न मञ्च तयार गरेको छ कि महिला र बालिका कुनै पनि प्रकारको हिंसा र अन्यायको शिकार नबनून्।

यस फिल्ममा प्रमुख कथावस्तु एक किशोरीको विवाह र त्यसपछि स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्यामा आधारित छ। पात्र जुना सुत्केरी हुनु अघि स्वास्थ्य सेवा नपाउँदा मृत्युको शिकारबन्छिन । यही विषयले दर्शकमा कडा प्रभाव पार्ने काम गर्दछ। सुत्केरीका लागि सबैभन्दा प्राथमिक उपचार र देखभालको आवश्यकता हुन्छ। , महिला स्वास्थ्य सेवाको अभावको कारण सुदुरपश्चिमका थुप्रै महिलाहरूको मृत्युको सामना गर्नु परेको छ। यो फिल्मले यस समस्याको गंभीरतालाई उजागर गर्दै यसका समाधानका उपायहरूमा छलफल गर्न प्रेरित गरेको छ ।

कुप्रथाको समाप्ति र जागरूकता

फिल्मको अर्को प्रमुख मुद्दा भनेको कुप्रथाहरूको खण्डन हो। महिला हिंसा, बाल विवाह, छाउपडी, बहुविवाह जस्ता कुप्रथाहरू नेपाली समाजका गहिरा समस्याहरू हुन्, जसको निदान समय सापेक्ष हुन्छ। फिल्मले यसको विरोध गर्दै समाजलाई जागरूक बनाउने प्रयास गरेको छ। समाजका विभिन्न स्तरमा यस कुप्रथाहरूको प्रभाव फैलिएको छ। यी समस्याहरूको समाधानको आवश्यकता समयमै गरिएको निती र प्रोग्रामले मात्रै सम्भव छ।

फिल्मले महिला हिंसा, छाउपडी, छुवाछूत, र अन्य कुप्रथाहरूको सन्दर्भमा सरकारी नीतिहरूको प्रभाव र सामाजिक संजालका माध्यमबाट समाजमा जनचेतना फैलाउने उद्देश्य राखेको छ।

फिल्मको शिल्प र अभिनय

फिल्मको निर्देशन जीवन सेञ्चुरीले गरेका छन् र यसमा विभिन्न चर्चित कलाकारहरूको अभिनय रहेको छ। अस्मिता ढकाल, कृष्णप्रसाद धिताल, देशभक्त खनाल, रश्मी भट्ट, खगेन्द्र न्यौपाने, कमल बोहोरा, अस्मिता बस्नेत लगायतका कलाकारहरू यस फिल्मका मुख्य पात्रका रूपमा प्रस्तुत भएका छन्। फिल्मको अभिनय अत्यन्त नै प्रभावकारी र समर्पणयुक्त रहेको छ। अस्मिता ढकालको भूमिका विशेष गरी सुत्केरी महिला जोडेर कथा बनाइरहेका दृश्यहरूले दर्शकलाई भावनात्मक रूपमा जोड्ने काम गरेको छ।

फिल्मका निर्माता दीपकप्रसाद घिमिरे र कथा लेखक राजबहादुर सानेका साथमा बीबी अनुरागी र रमेश सेञ्चुरीको संगीत, जीवन सेञ्चुरी र भीमबहादुर पौडेलको शब्दले पनि फिल्मलाई आकर्षक र भावनात्मक बनाएका छन्। संगीत र शब्दले फिल्मलाई थप गहिरो अर्थ दिनमा सहयोग पुर्याएको छ।

फिल्मको छायांकन रामेश्वर हुमागाईंले गरेका छन् र डिओपीको दृष्टिकोणबाट पनि यस फिल्मलाई उत्कृष्ट बनाएको छ। दृश्यहरूको माध्यमबाट फिल्मले सन्देशलाई प्रभावकारी ढंगले प्रस्तुत गरेको छ।

फिल्मको प्रिमियर च्यारिटी शोका क्रममा केही दर्शकहरूको बेहोशीको घटना पनि भएको थियो, जुन फिल्मको भावनात्मक दबाव र कष्टप्रद घटनाले उत्पन्न गरेको थियो। सस्तो मनोरञ्जनभन्दा पनि वास्तविकता र पीडाबोधका कारण दर्शकहरूको प्रतिक्रिया विभिन्न खाले थिए। यही घटना च्यारिटी शोको चर्चामा आएको छ र यसले फिल्मको गहिराइ र सन्देशको महत्त्वलाई दर्शाउँछ, ‘जुना’को रनटाइम १०५ मिनेट छ र यो फिल्मलाई जुनसुकै उमेरका दर्शकले हेर्न सक्छन् । बालविवाह र महिला हिंसाको कथावस्तुमा फिल्म बनेको छ ।